تفسير عمومى خطبهء هشتم 1 - يزعم انّه قد بايع بيده و لم يبايع بقلبه ( زبير گمان مىكند با دستش بيعت نموده ، با قلبش بيعت نكرده است ) . آيا زبير در مسئلهء پيمان زمامدارى ظاهر سازى كرده بود در تفسير عمومى خطبه‌هاى پيشين پيمان و بيعت مكرّر « طلحه » و « زبير » را ديديم كه با ظاهر سازى امكان پذير نيست . در اين مورد داستان ديگرى را در بارهء « زبير » از ابن ابى الحديد يادآور مىشويم ، او مىگويد : على عليه السلام در همان روز كه زبير با او بيعت نمود ، فرمود : اى زبير مىترسم با من حيله گرى نموده بيعت با من را بشكنى زبير گفت : هيچ بيمى به خود راه مده ، هرگز پيمان شكنى از من نخواهى ديد . على ( ع ) فرمود : از طرف من خدا ناظر و كفيل تو باشد زبير گفت : آرى ، خداوند از طرف تو ناظر و كفيل من باشد » ( 1 ) . و ديديم كه زبير با اين عهد و پيمان غليظ ، بيعت خود را شكست و در تاريخ با همكارش طلحه با نشان پيشتازان پيمان شكنان ثبت گشت . 2 ، 3 ، 4 - فقد اقرّ بالبيعة و ادّعى الوليجة فليأت عليها بامر يعرف و الَّا فليدخل فيما خرج منه ( او با اين انكار ادعاى امر پنهانى مىنمايد . او بايد براى اين ادّعا دليل قابل

--> ( 1 ) شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ج 1 ص 230 .